تبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور/آیا برنامه ششم انشانویسی است؟/مجلس در برنامه ششم منویات دولت را برآورده نکرده است/چرا با وجود رشد در روستاها مهاجرت به شهرها ادامه دارد؟

تبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور/آیا برنامه ششم انشانویسی است؟/مجلس در برنامه ششم منویات دولت را برآورده نکرده است/چرا با وجود رشد در روستاها مهاجرت به شهرها ادامه دارد؟

سه سخنران با توجه به ماده ۲۷ بخش ۵ ششمین برنامه توسعه کشور به مسایل مهم و اساسی روستاها پرداختند. دکتر رضوانی به جزیره ای بودن برنامه توسعه روستایی در برنامه ششم پرداخت، دکتر رضوی تاکید کرد که برنامه با انشاء نویسی متفات است و یکی از ایرادهای اساسی برنامه

قطب علمی برنامه ریزی روستایی دانشگاه تهران برگزار کردتبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور/آیا برنامه ششم انشانویسی است؟/مجلس در برنامه ششم منویات دولت را برآورده نکرده است/چرا با وجود رشد در روستاها مهاجرت به شهرها ادامه دارد؟سه سخنران با توجه به ماده ۲۷ بخش ۵ ششمین برنامه توسعه کشور به مسایل مهم و اساسی روستاها پرداختند. دکتر رضوانی به جزیره ای بودن برنامه توسعه روستایی در برنامه ششم پرداخت، دکتر رضوی تاکید کرد که برنامه با انشاء نویسی متفات است و یکی از ایرادهای اساسی برنامه ششم از این زاویه مطرح کرد. دکتر رضایی نیز برنامه ششم را در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، نهادی و کالبدی به مثابه یک زنجیر در هم تنیده به تحلیل نشست و در این چارچوب ابعاد رشد و توسعه روستایی و تحقق هدف مهاجرت معکوس به روستا، و دلایل عدم موفقیت آن را تحلیل کرد.خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)- وحید اسلام زاده اشاره: نشست "تبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور" در تالار شورا دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران با مدیریت آقای دکتر محمدرضا رضوانی استاد دانشگاه برگزار شد. در این نشست سه سخنران شرکت کرده بودند: آقای دکتر حبیب جباری، معاون امور برنامه ریزی آمایش سرزمین و محیط زیست سازمان برنامه و بودجه، آقای دکتر نعمت الله رضایی، معاوت برنامه ریزی معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری و دکتر نعمت الله رضایی معاون برنامه ریزی و امور زیربنایی معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری. این سه سخنران با توجه به ماده ۲۷ بخش ۵ ششمین برنامه توسعه کشور به مسایل  مهم و اساسی روستاها پرداختند. دکتر رضوانی به جزیره ای بودن برنامه توسعه روستایی در برنامه ششم پرداخت، دکتر رضوی تاکید کرد که برنامه با انشاء نویسی متفات است و یکی از ایرادهای اساسی برنامه ششم از این زاویه مطرح کرد. دکتر رضایی نیز برنامه ششم را در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، نهادی و کالبدی به مثابه یک زنجیر در هم تنیده به تحلیل نشست و در این چارچوب ابعاد رشد و توسعه روستایی و تحقق هدف مهاجرت معکوس به روستا، و دلایل عدم موفقیت آن را تحلیل کرد. دکتر رضوانی: جزیره ای بودن برنامه های توسعه روستایی در برنامه ششم نشست "تبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور" به همت دانشکده جغرافیا و قطب علمی برنامه ریزی روستایی دانشگاه تهران برگزار شد و مدیر این نشست دکتر رضوانی استاد دانشکده جغرافیا بود.دکتر رضوانی در این نشست گفت: "موضوع نشست امروز تبیین الزامات اجرایی شدن توسعه روستایی در برنامه ششم توسعه کشور است؛ به هر حال برنامه ششم توسعه پس از کش و قوس های فراوانی بین مجلس قبل و دولت و همچنین مجلس فعلی و دولت، و با تمدید یکساله برنامه پنجم توسعه، بالاخره در اسفند ۱۳۹۵ تصویب و به دولت ابلاغ شد. هرچند لایحه اول دولت ۴۰ حکم یا ماده داشت، اما در بررسی های مجلس این ۴۰ حکم به حدود ۱۴۰ حکم افزایش یافت."این استاد دانشگاه تهران در ادامه توضیح داد: "طبق ماده ۲ برنامه، مناطق روستایی مانند سواحل مکران، اروند، مناطق حاشیه نشین جزو حوزه های اساسی و محوری کشور در برنامه ششم توسعه است. در ماده ها و احکام مختلف برنامه ششم، بحث روستا و توسعه روستایی مطرح شده است، این می تواند یکی از اِشکال های اساسی برنامه باشد که چرا توسعه روستایی این گونه بصورت جزیره ای در برنامه ششم منعکس شده است. در ماده ۲۶ بخش ۵ برنامه، در بند الف طرح های هادی مطرح شده است که باز جای سووال دارد: چرا طرح های هادی که نزدیک به ۳۰ سال است که در کشور ما در حال اجرا است، در برنامه ششم تکرار شده است؟ چه ضرورتی وجود دارد برنامه ای که جاافتاده و روال خاص خود را دارد و هر ساله بودجه تعیین شده خود را دریافت می کند، در برنامه ششم، آن هم در چند جا تکرار شود؟ در بند ب این ماده آمده است بین ۵ تا ۸ درصد از اعبتار سر جمع تملک دارایی های سرمایه ای استان صرف اجرای طرح های هادی شود و در اختیار بنیاد مسکن قرار بگیرد."دکتر رضوانی بیشتر بر روی ماده ۲۷ بخش ۵ برنامه ششم توسعه تاکید کرد و گفت: "در ماده ۲۷ قانون برنامه ششم توسعه، بحث انتخاب ۵ هزار روستا برای تهیه برنامه های اقتصادی و اشتغال زایی مطرح شده است. قرار است در سه ماه اول سال شروع برنامه ششم (ظاهراً تا پایان خرداد ماه ۱۳۹۶)، سهم روستاهای استانی توسط سازمان برنامه و بودجه مشخص شود. مهم در برنامه این است که اعتبارات عمران روستایی مشخص و شفاف باشد. توسعه کسب و کار روستایی یکی از احکام مهم برنامه ششم توسعه است. همچنین بهره برداری و ساخت ۹۸ ناحیه صنعتی روستایی و ایجاد یک میلیون و نهصد و چهارده هزار فرصت شغلی در مناطق روستایی و عشایر، از طریق احداث بنگاه های رقابت پذیر و صادرات گرا توسط بخش خصوصی و تعاونی. چون نظام برنامه ریزی بخشی است و چون در مجلس کمیسیون های مختلفی تاثیرات متفاوتی در برنامه گذاشته اند متاسفانه از این جهت تکرارهای بی مورد در برنامه ششم توسعه دیده می شود."استاد دانشگاه تهران در ادامه اظهار داشت: "در ماده ۲۷ بخش ۵ برنامه بحث روستا و توسعه روستایی تمرکز بیشتری مشاهده می شود. در این ماده سهم روستاها از مالیات ارزش افزوده از ۲۰ درصد برنامه پنجم، به ۳۰ درصد افزایش یافته است. در ماده ۲۷ آمده است که باید ۱۰۰ هزار نفر از روستاییان به عنوان تسهیل گر آموزش ببینند. در روستاها به افرادی با عنوان تسهیل گر نیاز مبرمی است. این افراد باید بومی و محلی باشند. تسهیل گران روستایی در توسعه روستایی می توانند نقش موثری ایفا کنند. موارد مهم دیگری که در ماده ۲۷ بخش ۵ قانون برنامه ششم توسعه درباره توسعه روستایی دیده می شود عبارتند از: شناسایی روستاهای مرزی که در خطر هستند و ایمن سازی این روستاها. ۳۰ درصد این روستاها باید ایمن سازی شوند. در اقدامات عمرانی ماده ۲۷ بحث دفع بهداشتی زباله های روستایی مطرح شده است و همچنین دفع بهداشتی فاضلاب روستایی. نکته مهم دیگر در این ماده یکپارچه سازی حداکثر فعالیت های برنامه عمران و توسعه روستایی و عشایر و کشاورزی است و مدیریت آن ها باید با رویکرد جهادی و نظارت پذیر باشد و تا پایان سال اول برنامه ششم باید یکپارچگی برنامه ریزی در خدمات و طرح های روستایی و عشایری ایجاد شده باشد. باید برنامه جامعی براساس نیازها و مشارکت واقعی مردم با توجه به شرایط انسانی، طبیعی، اقتصادی، و اجتماعی تهیه و تدوین شود. در اینجا بیشتر بحث های کلان و مدیریتی مطرح شده است."دکتر رضوانی در ادامه چند پرسش اساسی طرح کرد و گفت: "البته این جا برای جلوگیری از طولانی شدن صحبت ها از موارد ریز که به صورت جزیره ای مطرح شده است می گذرم. اما پرسش من این است که: تا چه حد امکان وجود دارد این برنامه ها اجرا شود؟ این برنامه ها و احکام آیا همسو و هماهنگ هستند و با هم یک پکیج کاملی از نیازهای روستایی توسعه روستایی را شامل می شود؟ اگر این برنامه ها با هم همسو و هماهنگ نبودند تکلیف چیست و دیگر این که چه باید کرد تا این برنامه اثربخشی و کارآیی بیشتری داشته باشد؟دکتر رضوی: انشانویسی جای برنامه نویسیمعاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری، دکتر رضوی در سخنرانی کوتاهی اظهار کرد: "یکی از مشکلات اصلی در کشور ما انشانویسی به جای برنامه نویسی است. موضوعاتی که دکتر رضوانی بیان کردند ادعای من را ثابت می کند. دو مسأله باعث می شود که برنامه نویسی در ایران اتفاق نیفتد: اول اعتبار نداشتن برنامه هاست و دوم ابزاری برای اجرای برنامه ها نداریم. هنگامی که برای انجام کاری اعتبار و لوازم مورد نیاز وجود نداشت، پس انشانویسانی بیش نیستیم. برای محصول گرفتن از درختی به ۴ عامل نیاز داریم: عامل فاعلی، که در برنامه های ما اغلب فاعل مشخص نیست؛ عامل صوری، عامل مادی (اعتبارات) که کم داریم، عامل غایی، این علت در اساس گُم شده است. عملاً نمی دانیم که در سال دوم برنامه ششم هستیم یا در سال اول. حداقل در این دانشکده مشخص کنید که تبیین الزامات به چه معناست؟ با کدام اعتبار و ابزار و اختیارات باید برنامه های توسعه روستایی را اجرا کرد؟"دکتر رضوی در ادامه گفت: "روستاها نیازهای متعدد و متنوعی دارند. آیا این نیازهای متعدد و متنوع را یک دستگاه به تنهایی می تواند تامین کند؟ در شهری که ما زندگی می کنیم چند صد دستگاه کار می کند تا امور شهر را اداره کند. هر کدام از این دستگاه ها هم دارای اختیاراتی در حوزه کاری خودشان هستند. اگر درباره توسعه روستایی کشور یک سازمان باید به تمامی امور رسیدگی کند، آن سازمان به چه مقدار اعتبار، ابزار و اختیار نیاز دارد؟ یک سازمان وقتی می تواند اعمال سیاست کند، که دارای قدرت باشد. وقتی سازمانی نتواند در چارچوب وظایفش از خود اقتدار نشان دهد، چگونه سازمان های دیگر را می تواند در چارچوب وظایفش همراه خود سازد؟ سازمان برنامه و بودجه قدرت و ابزار کافی دارد و می تواند با کم و زیاد کردن تخصیص دستگاه های دولتی آن ها را تنبیه یا تشویق کند. اما کدام سازمان توسعه روستایی این چنین قدرت و ابزاری دارد: سازمان دهیاری ها چه قدرتی برای اعمال سیاست دارد، یا معاونت توسعه روستایی با کدام ابزار از سایر دستگاه ها می تواند کمک بگیرد. آیا واقعاً نباید همه آنچه برای روستاها می خواهد انجام شود به یک دستگاه انتقال داده شود؟ آیا نباید به جای اینکه دستگاه اجرایی اضافه کنیم قدرت به دستگاه های اجرایی تفویض کنیم.؟دکتر رضوی ادامه داد: " باید برویم سازمان سازی و ساختارسازی کنیم و در واقع وظایف و اختیارات سازمانها را اصلاح کنیم. از این جهت به کمک فکری دانشگاهیان نیاز داریم. در منازعات نامزدهای ریاست جمهوری، بحث اساسی اقشار ضعیف و کم درآمد بود. نمود عینی و واقعی اقشار ضعیف روستاییان هستند. نباید فقط در وقت انتخابات یاد این اقشار افتاد، این اقشار هستند که صندوق های رای را پر می کنند، باید قدر آنها را دانست.دکتر حبیب جباری: ابرچالش اشتغال زایی؛ توسعه روستایی از بُعد اقتصادیمعاون برنامه ریزی سازمان برنامه و بودجه دکتر حبیب جباری، اظهار کرد: "اکنون فضا برای عملکرد هرچه بهتر برای حصول توسعه روستایی در ۴ سال آینده فراهم شده است. از آقای دکتر رضوانی تشکر می کنم که این امکان را ایجاد کردند تا در دانشگاه این مباحث مطرح شود تا شاید بتوانیم اشکالات برنامه را که بیشتر نظر مجلس است تا نظر دولت، مشخص شود ."دکتر جباری در ادامه صحبت هایش افزود: "اگر می پذیریم که توسعه باید پایدار و فراگیر باشد، پس باید سعی کنیم که برنامه ششم توسعه هم به شکلی پایدار و فراگیر، به خصوص در توسعه روستایی اجرا شود. ما برنامه ششم را در چهار بُعد دیدیم: اقتصادی، اجتماعی، نهادی و کالبدی. این چهار بُعد اهمیت بسیاری دارند و به مثابه یک زنجیر در هم تنیده هستند و حقیقتاً در اجرا نمی توانیم یکی از این ابعاد را نادیده بگیریم. مسلماً برای برنامه ریزی و اجرای برنامه های اقتصادی نیاز به دید اجتماعی و نهادی و کالبدی داریم، اگر این نگاه ها در بُعد اقتصادی وارد نشود نمیتوانیم به اهداف اقتصادی برسیم."وی در ادامه افزود: " یکی از ابرچالش ها در کشور ما اقتصاد است و مهمترین ابرچالش اقتصاد، ابرچالش اشتغال و اشتغال زایی است. اشتغال و بیکاری هم در حوزه ملّی مهم و حیاتی است و هم در حوزه محلی و روستایی. همان طور که گفتم اشتغال و بیکاری بُعد اجتماعی هم دارد. بیکاری فساد در جامعه را افزایش می دهد و اشتغال نظم و همبستگی در جامعه ایجاد می کند. پرسش اصلی و مهم این است که در عملیاتی کردن برنامه ششم در بُعد اشتغال زایی چه باید کرد و دولت در این حوزه با چه مسایلی مواجه است؟"معاونت برنامه ریزی و آمایش سازمان برنامه بودجه در ادامه گفت: "در بند الف ماده ۲۷ برنامه ششم، دولت موظف شده که در سال اول باید برای ۵ هزار روستا برنامه اقتصادی و اشتغالی تهیه و تدوین کند. این ۵ هزار روستا باید چگونه انتخاب شود؟ اول از همه باید سهم روستایی هر استان را مشخص کنیم. البته ما فرمولهایی در این زمینه تهیه کرده ایم، اما هنوز پرسش های اساسی مطرح است که باید برای آن ها پاسخ های عقلانی بیابیم. آیا روستاهای مهاجر فرست مهم هستند و در اولویت قرار دارند؟ وضعیت روستاهای مرزی چگونه است و در کدامین اولویت قرار دارند؟ آیا باید روستاهای بزرگ ملاک انتخاب باشد؟ روستاهایی که بالای ۲۰ خانوار هستند در اولویت قرار دارند یا روستاهای با پتانسیل های بالاتر برای دستیابی به توسعه در اولویت قرار دارد؟"وی در ادامه گفت: "مطالعات منظومه ای به ما تذکر می دهد که برای حصول برنامه های توسعه روستایی باید قابلیت های روستاها را ملاحظه کرد. پس با توجه به مطالعات منظومه ای باید برای هر روستا یک برنامه تهیه و تدوین کرد. برای تهیه این برنامه سوال هایی مطرح هستند: آیا روستاهای در حال تخلیه از جمعیت مهمتر هستند؟ آیا منطقی و عقلانی است که در این روستاها سرمایه گذاری کنیم؟ منطقی به ما می گوید که خروج جمعیت از روستا یعنی نابودی آن روستا، چگونه می شود از خروج جمعیت از روستایی جلوگیری کرد؟ به فرض آنجا سرمایه گذاری کنیم، حتی شغل هایی با توجه به پتانسیل آن روستا ایجاد کنیم، وقتی روستایی جمعیتش پیر است و توان کار کردن ندارد، آیا این اتلاف منابع و سرمایه نیست؟ می گویند شما ایجاد شغل کن روستاییان برمی گردند. بحث ما در برنامه ششم همین است: مهاجرت معکوس."این مدرس دانشگاه با تاکید بر این که "انتخاب روستاها مهم است چون باید برای سرمایه گذاری دقت و حساسیت فوق العاده ای داشت" گفت: " آیا باید روستاها را منطقه ای انتخاب کنیم و یا پهنه ای؟ برای توسعه روستایی ماده ۲۷ برنامه ششم توسعه دارای محوریت است. همان طور که گفتم اگر بر روی بُعد اقتصادی متمرکز شویم نخستین پرسش، سهم روستایی استان ها است، وقتی این پرسش پاسخ داده شد، انتخاب خود روستاهای استان ها مهم است. ما در سال اول باید ۵ هزار روستا انتخاب کنیم و در پایان برنامه ششم توسعه به ۲۵ هزار روستا برسیم. پس از سهم استان ها و انتخاب روستاها به بحث مهم محتوای برنامه های اقتصادی و اشتغال زایی می رسیم. روستاها دارای فعالیت های متنوعی هستند و باز این جا پرسشی مطرح می شود که آیا فعالیت های روستاها فقط به کشاورزی ختم می شود یا برای تهیه محتوای برنامه های اقتصادی و اشتغالی در روستاها به فراتر از کشاورزی باید فکر کنیم؟ آیا درست است که یک روستا و یک محصول داشته باشیم، یعنی برندسازی روستایی کنیم؟"دکتر جباری افزود: "شاید بگویید که برای تمامی این پرسشها پاسخ وجود دارد، اما انتخاب بهترین پاسخ مطرح است. ما قصد داریم که توسعه فراگیر باشد، پس برای توسعه فراگیر به مشارکت فراگیر نیز نیاز داریم. مشارکت فراگیر باعث می شود که تامین مالی هم فراگیر باشد. شاید این مباحث بر روی کاغذ و در سخنرانی ها راحت باشد، اما در اجرا و عمل کار را بسیار سخت می کند. نکته مهم دیگر این است که در برنامه توسعه روستایی نهاهای مختلفی درگیر هستند. باید بین این نهادها هماهنگی به وجود آید."دکتر جباری در آخر افزود: "برای عملیاتی کردن ماده ۲۷ برنامه ششم توسعه، تصور ما این است که ابتدا ۵ هزار روستا را انتخاب کنیم و اگر توانستیم به این تعداد اضافه می کنیم، و سپس براساس سکونتگاه های روستایی، وارد روستاهای زیر ۲۰ خانوار فعلاً نشویم و روستاهای ۲۰ خانوار به بالا را در اولویت قرار دهیم. نهایت این است که سازوکار کمک ملّی - منطقه ای را برای تهیه برنامه بتوانیم در دستورالعمل مان روشن و تاکید کنیم که برنامه با چه محتوا و چگونه برای ذی نفعان تهیه خواهد شد؟ برای پاسخ به این سوال باید بگویم در کل با دو سناریو مواجه هستیم: یکی روستاهای ۴۰ خانوار به بالا را در اولویت ۵ هزار روستای سال اول برنامه ششم در نظر بگیریم، و سناریو دوم ۲۰ خانوار به بالا را. اما بر این توافق داشتیم که ۳ هزار روستایی را که در حاشیه شهرهای بزرگ هستند موقتاً کنار بگذاریم. با این فرمول در آذربایجان شرقی به ۲۶۴ روستا رسیدیم. ما ترکیبی از جمعیت و تعداد خانوار را برای انتخاب روستاها در نظر گرفتیم. با این ملاک می توانیم ۵ هزار روستا را برای سال اول برنامه ششم انتخاب کنیم و به پیش برویم. پیشنهاد استان اصفهان این بود در روستاهایی که طرح هادی انجام شده به عنوان نخستین روستاها انتخاب شوند."دکتر نعمت الله رضایی: ارزش افزوده تولید شده در روستاها به روستاها برنمی گردددکتر نعمت الله رضایی که معاون برنامه ریزی و امور زیربنایی معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری است سخنران پایانی این نشست علمی – تخصصی بود. وی در ابتدا گفت: "براساس نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت روستایی به ۲۰ میلیون ۷۰۰ هزار کاهش یافته است. در سرشماری قبلی جمعیت روستایی ۲۱ میلیون و پانصد هزار نفر بود. اما مکان های روستایی از لحاظ سکونتگاه افزایش یافته است. یعنی آبادی های دارای سکنه از ۶۱ هزار و ۷۴۸ آبادی به ۶۲ هزار و ۲۴۲ آبادی افزایش یافته است. آبادی های دارای سکنه تقریباً به ۵۳۶ هزار افزایش یافته اند. آبادی های بالای جمعیت ۱۰۰ نفر که بر اساس قانون روستا محسوب می شوند، به هزار و ۳۳۵ روستا افزایش یافته است. در حال حاضر روستاهای ۵۰ خانوار بالای ۲۶ هزار روستا است.دکتر رضایی با اظهار این که "وقتی می خواهیم اقتصاد یک مجموعه را بررسی کنیم باید سه شاخص عمده را در نظر بگیریم: نرخ رشد، نرخ تورم، نرخ بیکاری و می خواهم با توجه به آمار و ارقام بالا و این سه شاخص بررسی کنم که آیا اقتصاد روستایی رشد و توسعه داشته است یا خیر؟" گفت: " متوسط نرخ تورم در چند سال گذشته در روستاها ۲۰ درصد بوده و در شهر ۱۹ درصد. روستا یک درصد بیشتر از شهر تورم را تحمل کرده است. نرخ رشد را در اقتصاد این گونه محاسبه می کنند: تولید ناخالص داخلی را برای کل کشور حساب می کنند. ما تولید ناخالص داخلی روستاها را محاسبه کردیم، جالب است بدانید که تولید ناخالص داخلی با نفت در اقتصاد روستایی در سال های ۹۱، ۹۲، و ۹۳ بین ۲۶ تا ۲۷ درصد بوده است. این نشان می دهد که روستاهای ما فعال هستند. نکته مهم در این است که: تولید ناخالص داخلی بدون نفت در اقتصاد روستایی در سال ۹۱، ۲۲ درصد بوده است، در سال ۹۲، ۱۹,۹، و در سال ۹۳، ۲۳.۳ درصد بوده است. به عبارت دیگر در سال ۹۳ اقتصاد روستایی بدون تکیه بر نفت، نزدیک اقتصاد نفتی فعالیت مثبت اقتصادی داشته است. این نکته بسیار مثبت و مهمی است که روستاهای ما با امکانات محدود و محرومیت هایی که تحمل می کنند، توانسته اند به اندازه سقف انتظاری که از آن ها توقع داریم فعالیت اقتصادی انجام دهند."معاون برنامه ریزی معاونت توسعه روستایی درباره نرخ بیکاری در روستاها گفت: "درباره نرخ بیکاری هم در روستاها نکته قابل ذکری وجود دارد: نرخ بیکاری در جامعه روستایی پایین تر از شهر است. حالا باید این سه شاخص را در کنار هم ببینیم: نرخ تورم در روستاها بالاست، اما نرخ رشد اقتصادی هم در روستاها بالاست، و نرخ بیکاری نسبت به شهر در روستاها پایین است. در سال ۱۳۹۲ رشد اقتصادی کل کشور منفی بوده است: ۵,۴-. اما نرخ رشد اقتصادی روستایی در همان سال ۰۲ .۱+ بوده است. در کل کشور نرخ رشد منفی بوده، اما در روستاها مثبت بوده است. باید به این آمارها و نتایجی که به دست آمده است توجه جدی ای داشته باشیم. من می خواهم این پرسش را مطرح کنم که: چرا با وجود نرخ رشد مثبت اقتصادی در روستاها، نرخ پایین بیکاری، اما وضعیت روستاها بحرانی است، روستاها تخلیه می شوند، مهاجرت و حاشیه نشینی در حال افزایش است و... در صورتی که با آمار و ارقام ارایه شده توقع می رود که روستاها وضع بهتری داشته باشند. حتی اگر سراغ ضریب جینی و تولید ناخالص درآمد برویم، در سال ۱۳۹۴، ضریب جینی در شهر افزایش یافته است و ضریب جینی در روستاها هم تقریباً برابر شهر است."دکتر رضایی در ادامه صحبت هایش درباره هزینه و درآمد خانواده های روستایی گفت: "سراغ هزینه و درآمد خانوارها برویم می بینیم که در چند سال گذشته، یعنی تقریباً از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ هزینه خانوارها نسبت به درآمدشان بالاتر بود. یکی از علت های این تفاوت تورمی بود که در این چند سال روز به روز بالا و بالاتر می رفت. این تفاوت هزینه و درآمد در روستاها مسلماً بیشتر نمود داشت. ولی در سال های ۹۳ و ۹۴ شاهد افزایش درآمد خانوارها و کاهش تورم در کشور بودیم. خانوارها توانستند تا حدودی دخل و خرج شان را برابر کنند. نکته مهم این است که درآمد واقعی روستاییان افزایش یافته است، اما چون تورم در سال های ۹۱ و ۹۲ به شدت افزایش یافته بود، برای همین درآمد افزایش یافته هم نتوانست تورم روستایی را پایین بیاورد. البته وضعیت تورم روستایی بهبود یافته، اما همچنان تورم در روستاها بالاست. اگر وضع روستا مطلوب نشده ولی حداقل مناسب تر از گذشته شده است. با این همه چرا دوباره با کاهش جمعیت روستایی روبه رو هستیم؟ چرا روستاهای مان آن رونقی را ندارند که انتظار داریم ؟ چرا مهاجرت زیاد است و حاشیه نشینی در حال افزایش؟ به نظر می رسد باید دنبال دلایلی غیر از دلایل اقتصادی باشیم."دکتر رضایی در ادامه نگاهی به شاخص های برخورداری که شاخص های اجتماعی هستند می اندازد و می گوید: "اگر نگاهی به شاخص های برخورداری بیندازیم می بینیم که در این شاخص ها هم رشد داشتیم. در ماده ۲۷ قانون ششم توسعه آمده است که سالیانه باید ۵ درصد شاخص های برخورداری افزایش یابد. شاخص های برخورداری چیست؟ شاخص های برخورداری عبارتند از: راه آسفالته؛ در کل کشور ۱۳۲ هزار کیلومتر راه روستایی داریم که ۱۰۷ هزار کیلومتر آن آسفالت شده است. به ۲۶ هزار روستای موجود گازرسانی شده است. در ۲۶ هزار روستا اینترنت برقرار است. تمامی روستاهای کشور دارای مدیریت روستایی (دهیار) و شورای اسلامی روستا هستند. شاخص های اجتماعی روستاها نیز در وضعیت مناسبی قرار دارد. ولی دوباره مهاجرت دیده می شود، تخلیه روستاها یک معضل است و اغلب از وضعیت روستاها ناراضی هستند. چرا؟"معاون برنامه ریزی معاونت توسعه روستایی در پاسخ به سوال خود گفت: "مقام معظم رهبری دستور اکید دادند که باید جمعیت روستاها تثبیت شود و مهاجرت معکوس اتفاق بیفتد. همچنین ایشان تاکید دارند که روستاها باید کانون تولید و ارزش آفرینی باشد. فعالیت های تولیدی در روستاها ۸۶ درصد است و فعالیت های خدماتی ۱۶ درصد. در شهرها این آمار تقریباً برعکس است. عمده فعالیت های روستایی تولیدی است. اگر عمده فعالیت های روستایی تولیدی نبود نمی توانست در سال ۱۳۹۳ بیش از ۲۳ درصد تولید ناخالص داخلی از آن روستاها باشد. با این همه همچنان شاهد گریز سرمایه از جامعه روستایی هستیم، و این گریز سرمایه باعث می شود که جمعیت روستاها کاهش یابد و حاشیه نشینی بیشتر شود."وی افزود: "البته بخشی از کاهش جمعیت روستایی به ادغام روستاها با شهرها که نزدیک کلان شهرها مربوط است. اما نکته مهم در این است که ارزش افزوده هایی که توسط تولید روستایی در روستاها ایجاد می شود، در روستاها نمی ماند. این ارزش افزوده به خارج از روستا برده می شود. تا این ارزش افزوده های روستایی به روستا برنگردد رفاه در جامعه روستایی ایجاد نخواهد شد. شاه کلید این موضوع این است که ما تولید را یک زنجیره نمی دانیم. تولید ۲۵ درصد از این زنجیره است. ۲۵ درصد آن مواد خام و طراحی است و ۵۰ درصد بازاریابی و فروش. ارزش افزوده یک محصول تولید در بازاریابی و فروش است که این مهم هیچ تاثیری در زندگی روستاییان نمی گذارد. روستایی محصولی را تولید می کند سود اقتصادی و اجتماعی حاصل از این تولید به روستا برنمی گردد. یعنی اینکه روستایی برای تهیه همان محصول یا محصولات دیگر وابسته به شهر می شود و همین وابستگی به مرور به روستایی می گوید که تمامی نیازها در شهرها برطرف می شود. شاید باز هم این مشکل در عدم رفع معضلات و مسایل اجتماعی و فرهنگی باشد. 

افزودن نظر جدید

Filtered HTML

  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • تگ‌های HTML مجاز: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

Plain text

  • تگ های HTML قابل قبول نمی باشد.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
Image CAPTCHA
لطفا کاراکترهای تصویر را در کادر بالا وارد نمایید.